Polski Związek Szachowy

Ministerstwo Sportu i Turystyki

Partia miesiąca - styczeń '2013

Tym razem przedstawiamy jedną z partii, które niewątpliwie miały wpływ na podział medali w ubiegłorocznej ekstralidze seniorów...

Białe: Jacek Gdański (2534) POL

Czarne: Kacper Drozdowski (2374) POL

Quatra Ekstraliga, runda IX, 30 września 2012 r.

B43 obrona sycylijska, wariant Paulsena

Komentarz: Kacper Drozdowski i Wojciech Moranda

1.e4 c5 2.Sc3 e6 3.Sge2 a6 4.d4 cxd4 5.Sxd4 b5 6.Gd3 Gb7 7.0–0 Hc7

Na desce powstała kluczowa pozycja jednej z odmian wariantu Paulsena w obronie sycylijskiej. Cechuje się ona pewną ekstrawagancją w sposobie rozwinięcia figur. Spośród pierwszych siedmiu posunięć aż pięć stanowią bowiem ruchy pionami. Widoczna jest przy tym chęć wstrzymania się tymczasowo przez czarne z rozwojem figur królewskiego skrzydła. Z drugiej jednak strony, ustawienie czarnych pionów skierowane jest już teraz na maksymalne ograniczenie mobilności białych lekkich figur, w szczególności skoczków z c3 i d4 oraz białopolowego gońca na d3. Elastyczność ustawienia czarnych powoduje przy tym, że mogą się one dostosować do jakiegokolwiek planu gry wybranego przez białe.

8.He2 d6 9.a4 bxa4 10.Sxa4?!

Wybrany przez białe plan (Hd1-e2 oraz a2-a4) sugeruje, iż pragną one grać na skrzydle hetmańskim, a w szczególności położyć nacisk na słabego piona a6. Tymczasem ostatni ruch białych, poza dodatkową możliwością gry poprzez c2-c4 i w przyszłości b2-b4, nie przyczynia się w żaden sposób do jego realizacji. Co więcej, pion na c4 blokować będzie własnego białopolowego gońca, co pozwoli odciążyć czarną wieżę z a8 od jego obrony. Także i skoczek na a4 nie spełnia na bandzie żadnej istotnej funkcji, wobec czego koniecznym stanie się jego powrót na c3. Ze względu na powyższe, lepszym posunięciem było 10. Wxa4! Co interesujące, silnik Stockfish 2.3.1 wskazuje, że po naturalnym 10...Sf6 czarne stoją na granicy przegranej (+2.30 dla białych) po oryginalnym 11. Wc4! O tym, że nie jest to ocena na wyrost, wskazuje następujący, przykładowy wariant: 11...Hd7 12. Wd1 Ge7 13. e5 dxe5 14. Hxe5 0-0

15. Sxe6!! (również bardzo silne jest 15. Gxh7+!) Hxe6 16. Hxe6 fxe6 17. Wc7 z pionem więcej i wygraną pozycją.

 

10...Sf6 11.c4 Ge7 12.Gd2?!

Ten całkiem naturalny ruch wydaje się być w podanych okolicznościach pozbawiony sensu. Nie widać bowiem póki co sposobu, w jaki białe zamierzałyby opanować pole a5. Co więcej, goniec na d2 jest już trzecią białą figurą stojącą na linii "d" - w razie jej otwarcia ustawienie czarnej wieży na d8 znacznie zyskiwałoby na sile. Dużo lepiej prezentowałoby się za to konsekwentne 12. b4!? Następnym ruchem białe umieściłyby czarnopolowego gońca na b2, skąd nie dość, że niebezpiecznie patrzyłby on na pozycję czarnego króla, to do tego wzmacniałby on nieco "luźnego" białego skoczka na d4.

12...Sbd7?!

Z powodów wymienionych we wcześniejszym komentarzu, zasługiwało teraz na uwagę 12...Sc6!? Idea ta jest warta zapamiętania z kilku względów. Po pierwsze, w strukturach Maroczego ruch skoczkiem na c6 zamiast na d7 jest szczególnie efektywny, gdy centrum białych nie jest zbyt dokładnie bronione – w tym przypadku biały skoczek z d4 musiałby odejść na gorszą placówkę. Ewentualna wymiana skoczków byłaby za to bardzo korzystną dla czarnych transakcją – wymieniłyby bowiem one swojego słabego skoczka z b8 za aktywnego przeciwnika z d4, co przy mniejszej przestrzeni do manewrów znacznie ułatwiłoby im grę.

13.f4 0–0 14.Kh1 +=

Przydatny ruch w tego typu pozycjach. Z kolei inną możliwością było też natychmiastowe 14. b4!? i po 14...Wfe8 15. Sb3 z planem sparaliżowania czarnych na hetmańskim skrzydle.

14...Wfe8 15.Sf3

Białe już się zadeklarowały – planują one atak na czarnego króla poprzez e4-e5. Należy jednak zauważyć, że pchnięcie to musi zostać przez białe wpierw przygotowane poprzez np. Wa1-e1. Ponadto, żeby myśleć o pomyślnym jego przeprowadzeniu, białe musiałyby wcześniej wprowadzić do gry jak najwięcej swoich sił, a zwłaszcza nieco odstającego skoczka z a4.

15...a5

Czarne wyczekują przeciwnika. Wątpliwej jakości byłoby zagranie od razu 15...e5?!, gdyż po 16. fxe5 Sxe5 17. Sxe5 dxe5 18. Sc3 z następnym Sc3-d5, silna pozycja białego skoczka najprawdopodobniej zadecydowałaby o pomyślnym dla nich wyniku partii.

16.Sc3

Białe całkiem logicznie wracają skoczkiem na c3, skąd po ewentualnym e4-e5 będzie on mógł uczestniczyć w ataku na czarnego króla. Nie do końca w duchu pozycji jest za to propozycja komputera, a mianowicie 16. Sd4. Posunięcie to raziłoby przede wszystkim niekonsekwencją. Dodatkowo, strategiczne korzyści uzyskane za jego pomocą na skrzydle hetmańskim (np. kontrola pola b5) mogłyby się na dłuższą metę okazać iluzoryczne.

16...g6

Wobec wiszącego nad czarnymi niczym miecz Damoklesa e4-e5, decydują się one na przyjęcie postawy obronnej. Ruch 16...g6 nie tylko ogranicza białopolowego gońca na d3, ale i rozwiązuje przynajmniej po części problem skoczka z f6 – w najgorszym wypadku znajdzie on bowiem bezpieczną placówkę na g7. Inną możliwością było forsowanie wydarzeń w centrum z pomocą 16...Sc5 17. e5 (17. Gc2 d5!? z obustronnymi szansami) dxe5 18. fxe5 Gxf3 19. Wxf3 Sfd7 20. Gc2!? z rekompensatą za piona w postaci inicjatywy na skrzydle królewskim. Z kolei 20. Gxh7+ prowadziłoby po 20...Kxh7 21. Hh5+ Kg8 22. Wh3 f5! jedynie do remisu.

17.Sb5 Hb6 18.e5 dxe5 19.fxe5 Sg4 20.Gc3

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że czarne osiągnęły zadowalającą pozycję. Świadczyć by o tym miał pozorny brak słabości w ich obozie oraz wyraźny wzrost aktywności poszczególnych figur. Paradoksalnie jednak, ciężko jest im poradzić, w jaki sposób mogłyby one kontynuować aktywną grę.

20...Wf8

Czarne czujnie wzmacniają jeden ze swoich najsłabszych punktów – piona f7. Alternatywą była ofiara jakości za inicjatywę za pomocą 20...He3!?, jednakże po 21. Sc7 Sc5 22. Hxe3 Sxe3 23. Wfe1 Sxg2! 24. Kxg2 Sxd3 25. Wed1 Ge4 26. Sxe8 Wxe8 27. Wxa5 tylko białe mogłyby w tej pozycji próbować gry na wygraną.

21.Ge4 Gxe4 22.Hxe4 h5

Wymuszone, gdyż 22...Sf2+ 23.Wxf2 Hxf2 24.Gd4 Sc5 25.Hxa8 przegrywa.

23.h3?!

Ten ruch jest zupełnie niepotrzebny – pomaga on jedynie czarnym w przerzuceniu ich mało użytecznego skoczka na aktywną placówkę na f5. Inna rzecz, że nie można zbytnio potępiać tego posunięcia – zostało ono bowiem zagrane z ładnie ukrytą pułapką...

23...Sc5

Może się wydawać, że po 23...Sf2+ 24. Wxf2 Hxf2 25. Gd4 Hg3 czarny hetman uniknie złapania w pułapkę.

Jednakże spokojne 26. Sc3! nie pozostawia czarnym złudzeń – nie ma skutecznej obrony przed Sc3-e2. Najlepszą praktyczną szansą czarnych było za to 23...Se3! Po tym posunięciu białe musiałyby znaleźć następującą serię dokładnych ruchów, żeby zachować przewagę: 24. Wg1 Gc5 25. b4! Sxc4! 26. Hxc4 Gxg1 27. Wxg1 axb4 28. Gd4! Ha6 29. Wb1! z szansami na wygraną.

24.Hd4? =

Błąd spowodowany najpewniej chęcią umieszczenia baterii Gc3-Hd4 na długiej przekątnej. W takiej bowiem sytuacji, umieszczenie skoczka na d6 czyniłoby tą figurę nietykalną – dowolne jej wzięcie równoznaczne byłoby z zamatowaniem czarnego króla. Konkretne warianty pokazują jednak, że po 24. He2! Sh6 25. Sfd4 białe zachowywały dużą przewagę.

24...Sh6 25.Sd6 Sf5! 26.Sxf5 exf5? +-

Błąd, który powinien był przechylić szalę zwycięstwa na korzyść białych. Białe stanęły mianowicie przed nieprzyjemnym wyborem – otworzyć przekątną a1-h8, czy osłabić pozycję króla poprzez 26...gxf5. O ile jednak w pierwszym przypadku, który miał miejsce w partii, białe zwinnie przeszły od ataku jednej słabości na drugą, o tyle w drugim przypadku białe paradoksalnie nie są w stanie zorganizować skutecznego ataku na czarnego króla. Dobrze demonstruje to niniejszy, przykładowy wariant: 26...gxf5! 27. He3 Wfd8! 28. Hh6? Se4! i czarne zdołały zorganizować kontrgrę na czas. Znowu jednak niesprawiedliwym byłoby potępianie czarnych za błędny wybór pomiędzy "ewidentnym złym" a "ukrytym jeszcze gorszym".

27.e6 f6 28.Sh4!

Tego ruchu w ogóle nie zauważyłem. Czarne nie mają czasu na przerzucenie swoich figur do obrony króla.

28...Kh7

29.Wae1??

Momentalnie kończyło 29.Sxf5! gxf5 30.Wxf5 Kg6 31.Hh4! Sxe6 (31...Kxf5 32.Hxh5+ Kf4 33.Hg4+ Ke3 34.Hf3#) 32.Hxh5+ Kg7 33.We1 Wh8 34.Hg4+ Kf7 35.Hf3! i mimo figury więcej czarne są bezbronne, np. 35...Sg7 36.Hd5+ Kg6 37.Wxe7 Sxf5 38.Hf7+ Kg5 39.Gd2+ z wygraną. Oznaczenie 29. ruchu białych dwoma pytajnikami może się wydawać z pozoru surowym werdyktem. Wprawiony taktyk z góry powinien jednak widzieć takie uderzenia, nawet jeżeli nie jest w stanie doliczyć wszystkich wariantów do mata.

29...Wg8?

Czarne odpłacają białym pięknym za nadobne. O wiele bardziej uporczywe było 29...Wad8, z tym że po 30. Hf2! białe wciąż zachowywały groźny atak.

30.Wxf5?

Niepotrzebna ekstrawagancja w sytuacji, gdy to ofiara skoczka dawała szanse na wygraną: 30.Sxf5 gxf5 31.Wxf5 Wg6 32.Wxh5+ Kg7 33.Hh4 Wg8 34.Wh7+ Kf8 35.Wf7+ Ke8 36. Gxf6! zmuszałoby czarne do szybkiej kapitulacji.

30...gxf5 31.Hd5? =

Dużą przewagę zachowywały białe po (wskazanym przez komputer) paradoksalnym 31. Hf2! "Silikonowy potwór" wyraźnie wyżej ceni sobie uniemożliwienie czarnym figurom (skoczek c5, hetman b6) wzięcia udziału w obronie króla niż całą wieżę na a8! Dalej gra mogłaby się potoczyć następująco: 31...Gd8 32. Hc2! Hb3 33. Hb1! z groźbami nie do odparcia. Na obronę zawodnika grającego białymi można rzec, że znalezienie takiego posunięcia, nie tylko w warunkach obustronnego niedoczasu, dla niejednego zawodnika z rankingiem 2700+ stanowić może z pewnością wyzwanie.

31...Wg5!

Oddanie wieży to jedyna, lecz wystarczająca obrona.

32.Hxa8 Sd3!

Czarne złapały "moment oddechu", który szybko wykorzystują w celu stworzenia kontrszans.

33.Sf3

33.He8 Sf2+ 34.Kh2 Gd6+ 35.Ge5! fxe5 36.Hf7+ nie zmieniało w żaden sposób oceny pozycji.

33...Sf2+ 34.Kh2??

Fatalne przeoczenie pozwalające "uśpionemu" gońcowi czarnych włączyć się nieoczekiwanie do gry. Od razu remisowało kontrintuicyjne 34.Kg1! z następnym Sxh3+ 35.Kh1 Sf2+ 36.Kg1.

34...Hc7+?

Wymiana uprzejmości pomiędzy rywalami trwa. Wygrywało 34...Gd6+ 35.We5 Wg8!, po czym czarne spokojnie skonsumują figurę.

35.Ge5! fxe5 36.Sxg5+ Gxg5 37.Hf3??

Na wiszącym zegarze białe popełniają ostatni możliwy błąd. Zamiast tego spokojnie remisowało 37. He8 i po 37... e4+ 38. g3 Kh6!

37...e4+

0–1

Linki zagraniczne 2

 Chess-News
 Chess 24
 Tablice Nalimova
  
  
  
  
  
  
  

 

Copyright PZSzach.org.pl