Polski Związek Szachowy

Ministerstwo Sportu i Turystyki

Rozdział 8a: Złożone końcówki lekkofigurowe, cz. I (mf Ryszard Bernard)

 

Motto:
Z końcówek lekkofigurowych najłatwiejsze do wygrania są skoczkowe, a najtrudniejsze – z różnobarwnymi gońcami.

Ćwiczenia wprowadzające

Poniżej zamieszczono 6 diagramów z krytycznymi pozycjami z wykładu. Na przeanalizowanie każdego z nich powinno się poświęcić nie więcej niż 10 min. Rozwiązania można znaleźć w komentarzach do partii.

Zadanie 1

12.?
Tylko jedna droga wiedzie do remisu...

Zadanie 2

2...a4 czy 2...Wd7?

Zadanie 3

4.c4, 4.Sb1 czy 4.Ke2?

Zadanie 4

4...Kg8 czy 4...Kg6?

Zadanie 5

2.?
Białym grozi zugzwang. Jak się bronić: 2.Gd2 czy 2.Gc1?

Zadanie 6

3...?
Jak grać na wygraną?

Wstęp

Tematem naszych rozważań są końcówki skoczkowe, gońcowe (z różnobarwnymi i jednobarwnymi) oraz skoczkowo-gońcowe, które stosunkowo często zdarzają się w partiach praktycznych. Końcówki skoczkowe Istnieje duże podobieństwo między rozgrywaniem końcówek skoczkowych i pionkowych (Botwinnik: „Końcówki skoczkowe są w istocie końcówkami pionkowymi”). I w jednych, i w drugich niewielka przewaga materialna z reguły wystarcza do zwycięstwa, oddalony wolny pionek jest wygrywającym plusem pozycyjnym, ogromne znaczenie ma aktywność króla. Podobnie jak w pionkówkach występują przełomy, „odpychanie plecami”, gra na zugzwang.

Końcówki z gońcami jednobarwnymi

W tego typu końcówkach niezwykle ważnym czynnikiem jest struktura pionków. Pionki należy ustawiać na polach odmiennej barwy od działania gońców! Przykładowo: w pozycji z białopolowymi gońcami pionki powinny stać na czarnych polach. Wraży goniec nie może ich wówczas zaatakować, poza tym takie pionki dobrze współdziałają z gońcem tworząc często „barierę”, dla nieprzyjacielskiego króla. Poza tym obowiązują ogólne zasady gry w końcówkach: dążenie do aktywności własnych bierek i ograniczenie manewrowości figur partnera, starania o wtargnięcia w głąb obozu rywala, wyrobienie wolniaka. Często zwycięstwo następuje poprzez zugzwang. Obejrzyjmy dwa przykłady.

Końcówki z gońcami różnobarwnymi

W tego typu końcówkach najtrudniej jest zrealizować przewagę materialną. Liczne są przypadki, gdy nawet dwa pionki więcej nie gwarantują wygranej. Ponieważ gońce działają „niezależnie” od siebie, z reguły niemożliwa jest ich wymiana i przejście do pionkówki.
„Różnokoloraki” charakteryzują się całkowicie odrębnymi zasadami realizacji przewagi i obrony:

• Dwa złączone (nie zablokowane!)pionki wsparte królem gwarantują zdobycie gońca, a jeśli są daleko zaawansowane (na 6 linii) – wygrywają same. Nieliczne wyjątki dotyczą sytuacji, gdy jeden z pionków jest skrajny.

• W przypadku pionków izolowanych większą szansę na wygraną dają wolniaki bardziej od siebie oddalone.

• Strona słabsza winna ustawiać swoje pionki na polach barwy własnego gońca. Jest to wyjątek od ogólnej zasady rozgrywania końcówek lekkofigurowych.

• Strona silniejsza stara się ustawiać własne pionki na polach barwy gońca partnera, gdyż utrudnia to ich blokadę.

• Strona słabsza dąży do trwałego zablokowania pionków przeciwnika. Uzyskuje to poprzez „poganianie” pionków i przesunięcie ich na pola barwy gońca partnera. Dla uzyskania trwałej blokady warto czasem poświęcić materiał.

• Dla obu stron korzystne są sytuacje, w których goniec zatrzymuje nieprzyjacielskie wolniaki na jednej diagonali (nie „rozrywa się”).

• Jeden wolny pionek z reguły nie daje wygranej. Zwycięstwo zależy od możliwości wyrobienia drugiego wolniaka.

• Obecność innych figur zwiększa szanse na zwycięstwo. Strona silniejsza przeważnie unika ich wymian, słabsza zaś dąży do przejścia do końcówki z samymi tylko gońcami na szachownicy.

Linki zagraniczne 2

 Chess-News
 Chess 24
 Tablice Nalimova
  
  
  
  
  
  
  

 

Copyright PZSzach.org.pl